Weer wordt de wereld opgeschrikt door de hygiëne risico’s op schepen. Er zijn best veel factoren die het risico op een besmetting door ‘weet ik veel’ bacteriën en virussen mogelijk maken. Het Nederlandse cruiseschip de Hondius (Naam is afgeleid van de cartograaf Jodocus Hondius, ook wel Joost de Hondt genoemd 1563 – 1612), is in 2019 Kroatië gebouwd. Het heeft een opvallend lage vaarsnelheid van 28km/h. Dit is in nautische kringen een slakkengang. Lopen de motoren op kruipolie soms?

Wat is het Hanta virus voor een ‘ding’?
Dit virus dat vele ondersoorten kent, kan net als bij alle andere virussen door een aerosol of gewoon opgeveegd vloerstof dat ingeademd wordt een besmetting veroorzaken. Weer onze kwetsbare longen. Dit virus is inmiddels getypeerd als de Andes variant dat veel in de knaagdieren in Argentinië aangetroffen wordt. Het virus kent een hoge mortaliteit van 50%. Dit betekent dat de helft van de besmette patiënten hieraan overlijdt. Het ziektebeeld is vrij divers. Het begint met een lichte verhoging en kan uitlopen tot een zware ongeneeslijke longontsteking. De lange incubatietijd tot 8 weken! maakt het zo lastig om een besmetting te controleren. De Nederlandse variant van dit virus heet het Puumalavirus ook wel muizenkoorts genoemd. Meer informatie kun je vinden op de site: https://scientanova.com/voedselvergiftigingsmatrix/

Wat zijn de mogelijke oorzaken?
Voor iedereen die zich met voedselveiligheid en risicobeoordeling bezighoudt is dit een spannende doch helaas morbide casus.
Ratten en muizen op een schip
Ieder schip heeft ratten en muizen als vaste bewoners. Die komen in de haven binnen via de trossen die voor het aanmeren gebruikt worden. Op iedere tros hoort een knaagdier wering aangebracht te worden. Dat is een soort schijf die uitziet als groot soepbord waar knaagdieren écht niet omheen kunnen. Loop maar eens rond in de Rotterdamse haven en ik ben benieuwd als de Hondius weer aanmeert in Rotterdam of die dingen wel in beeld komen. Ik vrees van niet.
Ontwerp van schip doordacht? Naar welke standaard is die gebouwd?
Het schip zal ongetwijfeld naar de Lloyds veiligheids standaarden gebouwd zijn. De Hondious heeft zelfs een versterkte boeg vanwege de mogelijke ijsgang tijdens de arctische expedities. Maar hoe zit het met de inrichting van de kombuis? In de EU kennen wij de befaamde Vo852/2004 verordening die de basisprincipes van voedselhygiëne vastlegt. Ik hoop dat de niet Nederlands talige bemanning Nederlands leest.
Het ventilatie systeem
Dit is altijd een zwak punt op schepen. Na een aantal jaren hoopt zich een mooie laag stof in de ventilatiekanalen en wanneer de muizen er vrij spel hebben in die lekkere warme lucht dan zijn de virusrapen gaar. Een schip trilt altijd, vooral bij het aanleggen en dan kan er veel stof vrijkomen. Als er geen UV-C desinfectie systeem in deze kanalen geïnstalleerd is, dan zijn ook hier de virusrapen gaar. Een aanwijzing voor vuile ventilatiekanalen is de zwarte aanslag rond de uitblaas openingen. Dan is het binnenin bal. Altijd leuk om het validatierapport op te vragen. Die ligt vast wel ergens in de machinekamer.
De zeer buitenlandse bemanning.
Het zou mij verbazen als de hele bemanning Hollands of zelfs Europees is. Door zeer goedkope bemanningsleden aan te stellen wordt het hygiënerisico aan boord aanzienlijk vergroot. Een biertje tappen en nootjes op tafel zetten voor de passagiers lukt ze meestal nog wel. Een evacuatieoefening gaat ook nog. Hoe zit het met de HACCP trainingen? Ahum. Personeels validatie noem ik dit.
Amerikaanse cruise maatschappijen staan aan kop
Amerikanen lopen wat mij betreft voorop met de virale besmettingen die meestal het nieuws niet halen vanwege de lage mortaliteit. De Rota en Noro virussen zijn bekende cruiseschip virussen. Amerikanen die bij uitstek bacteriofoob zijn hebben een zeer lage besmettingsgrens lijkt wel. Vandaar dat iedereen met bussen desinfectans rondloopt terwijl de bemanning nog met een dekzwabbers de vloer van de keuken schoonmaakt. De Holland America line is sinds 1989 Amerikaans. Het is maar dat je het weet.

Taken voor de NVWA
De Hanta virusuitbraak kan een reden zijn voor nader onderzoek. Een logische vervolgvraag is hoe de voedselveiligheid geborgd is. De Hondius heeft een Nederlandse eigenaar dus de Nederlandse jurisdictie geldt. Zodra het schip aanmeert in een Nederlandse haven zal ongetwijfeld een horde inspecteurs aan boord springen om de volgende zaken uit te voeren:

• Hygiëne inspectie volgens de NVWA methodiek
• Kombuis, THT registraties, inslaglijsten, temperatuur registraties en algemene hygiëne
• Bovenzijde van de plafondplaten
• Meterkasten
• Opslagruimtes
• Koelingen
• Persoonlijke hygiëne van de bemanning, eczeem, de slaaphutten?
• Is het Legionella beheersplan op orde? Analyses op L. pneumophila?
• Wanneer is er onderhoud gepleegd aan de luchtventilatie? Is er een validatierapport?
• Is de ongediertewering aangebracht op de trossen? Ook in de buitenlandse havens?
• Hygiënetraining van de bemanning, welke datum, intekenlijsten… Oei.
• Welke desinfectiemiddelen worden gebruikt? Zijn deze toegelaten?
• Is de registratie van het keukenafval waterdicht? Dit moet aan de wal wettelijk als CAT 1 materiaal (=verbranding) afgevoerd worden. Dit staat duidelijk in de regelgeving.

De NVWA zal veel goodwill punten kunnen scoren door een vergelijkbare inspectie uit te voeren en de resultaten direct wereldkundig te maken.

Ik zie het krantenbericht al voor mij:
“Cruise schip aan de ketting gelegd vanwege het niet naleven van de regels voor de voedselveiligheid en hygiëne”.

Hahaha.

Een schip op het strand is als een baken op zee.