Het ‘cyber veiligheids incident’zoals Albert Heijn dat op maandag 11 oktober 2026 bagatelliserend noemt, toont pijnlijk aan hoe lui mensen kunnen worden als ze de computers al het werk laten doen. Het is een digitale valkuil. Alle mensen op de werkvloer zijn wegbezuinigd, de back up systemen worden volgend jaar wel een keertje getest en dan opeens treedt de wet van Murphy in werking. (Als iets fout kan gaan, dan zál het een keer fout gaan). De gebruiker wordt in slaap gesust met alle digitale trucjes, van de bediening van de robotstofzuiger tot elektronisch bankieren toe. We gaan vrolijk door met het omarmen van deze handige ‘gizzmo’s’ totdat er een kink in de kabel komt.De Amerikaanse supermarkt heeft geen last van lege schappen. Die puilen uit van niet bederfelijke waar: Gezondheidspillen!

Hoe gaat Albert Heijn dit afhandelen met haar afnemers?
De lege schappen laten zien dat de bevoorrading van de winkels gestopt is. Berucht zijn hun eigen levervoorwaarden voor de voedingsmiddelenindustrie bij het niet leveren van de producten. De boetes worden automatisch verrekend met de eerstvolgende betalingsfactuur die hopelijk na 100 dagen betaald gaat worden. Nu met deze cyber puinhoop worden de rollen omgedraaid. Wordt de melk wel afgenomen van de zuivelproducent die zich zelf strikt aan de leveringsvoorwaarden houdt ter voorkoming van de onredelijke boetes? Dat zal nog moeten blijken. Eerlijkheid in de handel staat niet erg hoog aangeschreven in de directiekamers in Zaandam laat staan dat men zich houdt aan de ‘Wet oneerlijke handelspraktijken landbouw- en voedselvoorzieningsketen’ die op 1 november 2021 ingegaan is.

De retail kan veel leren van de voedingsmiddelen industrie op het gebied van voedselveiligheid
Het zijn de Engelse supermarkten die vanaf 2000 de terreursystematiek rondom de bovenwettelijke voedselveiligheidscertificaten zijn begonnen. Snel gevolgd door de Franse en Duitse retail die een concurrerend en nóg mierenneukende schema bedachten. Oh ja, ISO heeft dit verdienmodel ook ontdekt en kwam snel met de ISO 22.000 systematiek met daaronder gehangen de FSSC regels. Op dit moment heeft de voedingsmiddelenindustrie de zaken goed voor elkaar zodat de auditors alleen maar pietluttigheden kunnen vinden zoals losse kitrandjes, een los muizenlokdoosje en allerlei bureaucratische omissies.

Procesvalidaties
Het toverwoord momenteel in de voedingsmiddelenindustrie. Doet de machine of procedure wel wat het móet doen? Daar moet een bewijs van komen. Is de IT structuur van Albert Heijn wel goed getest op feilloos functioneren? Ligt er een rapport van de softwaretester op de bureaus in Zaandam? Of staat die vervelende test gepland voor 2030?

Hoe zit het met de VACCP?
Vulnerability Analysis of Critical Control Points is alláng in gebruik in de voedingsmiddelenindustrie. Hoe kwetsbaar is de organisatie bij ernstige verstoringen van buitenaf? Denk hierbij aan geopolitieke ontwikkelingen zoals oorlogen, klimaatrampen, grondstof onzekerheden maar ook ICT drama’s. Er moeten draaiboeken klaar liggen om ervoor te zorgen dat je minder kwetsbaar bent voor het van buiten komende onheil.

Incidenten management op orde?
We kennen allemaal de brandoefeningen waar iedereen lachend naar buiten wordt gestuurd naar de parkeerplaats. Veel verzekeringsmaatschappijen eisen een correcte uitvoering van deze oefeningen. Cyberoefeningen. Uh, is dat iets met kompjoeters of zo?

De humor met de vriezers

Gelijktijdig waren er ook vriezers die door een of andere hacker zodanig gemanipuleerd waren dat deze in de ontdooistand gezet werden en de inhoud lekker opwarmde tot ruim boven het vriespunt. Het bleek oude software versie van Danfoss te zijn, werd haastig verklaard om vooral de schuld bij een ander neer te leggen om vooral onder de eigen verantwoordelijkheid uit te komen. De supermarkten in België, Frankrijk en Spanje van Delhaize, de moedermaatschappij van Albert Heijn werden door deze geestige truc getroffen. Toeval? Nee hoor. Ook deze vriezers zijn met de computer verbonden. Loopt er niemand meer rond in de supermarkt die verantwoordelijk is voor kwaliteit? 

Werken de waarschuwings apps niet meer?
Iedere supermarktmanager heeft een waarschuwingsapp die alle collega’s waarschuwt als de NVWA bij één filiaal binnenstapt en daarmee aangeeft dat de supermarkt keten in de zogenaamde steekproef controle valt. De NVWA bestrijdt het bestaan van deze interne waarschuwingssystemen en houdt vol dat dergelijke controles objectief en eerlijk zijn. Deze corrupte aanpak heb ik uitbundig beschreven in mijn boek: Leugens op mijn bord vanaf pagina 158. (ISBN: 978-90-810612-3-0) Ieder koelsysteem heeft tegenwoordig een alarmsysteem die de supermarktmanager uit bed belt als de temperatuur boven een ingestelde waarde komt. Kennelijk werken deze systemen niet bij Danfoss.

Ik hoop van harte dat dit IT probleempje van Albert Heijn een mooie les wordt hoe wij de maatschappelijke kwetsbaarheid van de uitdijende ICT gekte kunnen beheersen.

Van fouten maken leer je.
Hoe meer fouten je maakt des te slimmer je wordt.