U kent die worst wel, die nat en warm in een patatzakje verkocht wordt maar ook in ongekookte vorm.
Op 26 januari werden we opgeschrikt omdat de HEMA het oude rookworst recept weer ging invoeren. Uh, heb ik wat gemist dan? Ja, het blijkt dat de HEMA heimelijk de receptuur of beter gezegd van producent gewisseld heeft. Heeft de marketingafdeling niets geleerd van de ‘New coke’ blunder uit 1985? Er waren kennelijk klachten binnengekomen. In 2008 heb ik hier een column aan gewijd: https://scientanova.com/2008/11/10/839-de-ontwikkelblunders-van-coca-cola-company/
Hema is in overtreding?
Naar mijn mening ja. Deze worsten worden ook ‘vers’ verkocht zonder de gangbare verplichte aanduidingen die in de EU regelgeving Vo853/2004 artikel 4. en Vo 1169/2011 vastgelegd zijn:
- De EU registratie van de producent ontbreekt wat verplicht is voor vleesproducten. Per 13 oktober 2025 is deze regel iets aangepast. EG wordt nu EU. Tot en met 31 december 2028 mag de aanduiding EG gebruikt worden.
- Er wordt geen THT datum op het product vermeld. Die moet een consument opvragen bij het afrekenen. De afdelingschef loopt naar achteren en haalt een boek tevoorschijn waarin kennelijk dit geheim prijsgegeven wordt
- De samenstelling is ook niet vermeld op de verpakking. Die print de kassière zuchtend uit
- De allergenen vermelding voldoet niet aan de wetgeving. Op de grote kassa uitdraai wordt niets weergegeven dat in overeenstemming is met de nieuwe PAL regels. Preventive Allergen Labelling
- Er wordt geen traceerbaarheids- of lotcode vermeld
Op nadrukkelijk verzoek van de kritische consument wordt er wat gebrekkige informatie verstrekt pas bij het afrekenen. We praten hier over een halfgaar vleesproduct dat gehuld in de anonimiteit over de toonbank gaat. De zelfscankassa verstrekt helemaal geen informatie.
Het ouderwets roken van worst
HEMA worsten worden op een ouderwetse en vuile manier gerookt boven een smeulend houtvuurtje van naar zeggen beuken- en eikenhout. Uit ons eigen onderzoek blijkt dat populierenhout een veel minder vervuilender houtsoort is. We praten hier over een onvolledige verbranding (in feite droge destillatie) van plantaardig materiaal waarbij veel vervelende stoffen bij vrijkomen. Houtteer zoals creosoot, fenol, tolueen en PAK’s. (Polycyclische koolwaterstoffen) slaan neer op de koudere producten.
Wij hebben deze worsten in 2024 onderzocht op de aanwezigheid van PAK’s. Hieruit bleek dat de chemisch gerookte worsten geen PAK’s (polycyclische koolwaterstoffen) bevatten en de traditionele ‘ouderwetse’ rookworsten wel inclusief benzapyrene. Alle gevonden waardes lagen onder de wettelijke limieten van 4ug/100g. Hierdoor bestond er geen noodzaak om de producenten hiervan op de hoogte te stellen. Ik ben van mening dat je geen stoffen moet innemen waarvan de genotoxiciteit bekend is. Vreemd genoeg accepteert de regelgeving deze onvrijwillige inname van met name fenol en PAK’s. Marloes de Koning heeft in het NRC op 25 april 2024 ook hier voorzichtig aandacht aan besteed.
Het moderne coextrusieproces
Het chemisch rookproces vormt een onderdeel van het coextrusie proces dat in de 90-er jaren ontwikkeld is door Stork Protecon in Oss voor Unox. Hierbij wordt rookvloeistof gebruikt die chemisch gezuiverd is van deze kwalijke stoffen zoals houtteer, PAK’s en tolueen. Deze rookvloeistof is essentieel om het collageenlaagje dat om de worst heen ge extrudeerd wordt steviger te maken. De aldehyden uit de rookvloeistof reageren chemisch met het collageen (ook crosslinking genaamd) en vormt zo een huidje om de worst.
Hoe nu verder?
Het lijkt erop dat de HEMA onterecht een vrijstelling heeft op deze voor de normale retail geldende wettelijke regels voor vleesproducten omdat het handig gebruik maakt van de uitzonderingsregels daar het ‘een kleine en lokale en marginale activiteit betreft.’ Hema heeft 558 winkels! Of men beschouwt het product als iets voor onmiddellijke verkoop. Deze laatste regel geldt voornamelijk voor braderieën en weekmarkten.
Verder valt de HEMA onder de formule aanpak. Dit geeft een ketenbedrijf een groot voordeel omdat de NVWA controleur niet zomaar willekeurig een inspectie mag uitvoeren tenzij de computer op de Dienst dit aangeeft. De slager om de hoek is vaker de klos. Deze corrupte inspectiemethode staat beschreven in mijn boek: ‘Leugens op mijn bord.’ vanaf pagina 158. (ISBN:978-90-810612-3-0)
Werk aan de winkel voor de QA afdeling van de HEMA en NVWA!
De vraag in het leven is: Gaan we door of slaan we af?